by Polska gospodarka stoi w obliczu fundamentalnej zmiany. Dotychczasowy model wzrostu, oparty na przewadze kosztowej, wyczerpuje się, a utrzymanie konkurencyjności wymaga nowego paradygmatu opartego na innowacjach i zrównoważonym rozwoju. Jak wynika z raportu „Budowanie konkurencyjności polskiej gospodarki w oparciu o strategię zrównoważonego rozwoju. Strategiczne znaczenie danych w procesie transformacji”, przygotowanego przez Chapter Zero Poland (Forum Odpowiedzialnego Biznesu) i Szkołę Główną Handlową w Warszawie, transformacja ESG nie jest już kwestią wyboru, lecz warunkiem przetrwania na europejskim rynku.
Chapter Zero Poland: Presja rynku motorem zmian
Głównym motorem napędowym zrównoważonej transformacji w Polsce nie są regulacje, lecz presja rynkowa. Aż 81 proc. firm odczuwa nacisk ze strony partnerów biznesowych, by dostosować się do wymogów ESG i celów dekarbonizacyjnych. Silne wpięcie w międzynarodowe łańcuchy dostaw, gdzie firmy z kapitałem zagranicznym odpowiadają za 57,3 proc. polskiego eksportu, sprawia, że ignorowanie tych trendów jest niemożliwe.
Dekarbonizacja staje się strategiczną koniecznością. Koszt bierności znacząco przewyższa koszt działania, co obrazuje kwota 31 mld zł, jaką polskie spółki energetyczne zapłaciły w 2022 roku za uprawnienia do emisji CO₂. Chociaż szacowany koszt transformacji do 2050 roku sięga 1,6 bln zł, jest to inwestycja w długoterminową odporność i innowacyjność gospodarki.
Chapter Zero Poland: Bariery na drodze do transformacji
Realizację ambitnych celów hamują jednak poważne bariery strukturalne. Kluczową z nich jest głęboka luka inwestycyjna – stopa inwestycji w Polsce wynosi zaledwie 17,4 proc. PKB, podczas gdy potrzeby modernizacyjne wymagają nakładów na poziomie co najmniej 25 proc. PKB.
Równie istotny jest deficyt innowacji. Polska przeznacza na badania i rozwój wciąż za mało. Z kolei inwestycje Venture Capital w kluczowe technologie (deep tech) stanowią zaledwie 4 proc. (wobec 30 proc. średniej w UE). Prowadzi to do drenażu talentów i własności intelektualnej – blisko połowa innowacyjnych polskich startupów przenosi się za granicę w poszukiwaniu kapitału.
Rola liderów i strategiczne znaczenie danych
W obliczu tych wyzwań kluczowa staje się rola liderów. Muszą oni przejść od biernego reagowania na przepisy do proaktywnego kształtowania strategii. Raport podkreśla, że koszt bezczynności jest ponad dwukrotnie wyższy niż koszt działania, co czyni bierność największym ryzykiem strategicznym. Rosnąca odpowiedzialność zarządów za kwestie ESG, formalizowana m.in. przez nowe dyrektywy unijne, redefiniuje ich obowiązki.
W nowej rzeczywistości gospodarczej strategicznym zasobem stają się dane ESG. To one są „walutą przyszłości”, umożliwiając ocenę ryzyka, optymalizację procesów i budowanie zaufania inwestorów. Zielona transformacja jest nierozerwalnie związana z transformacją cyfrową. Aby w pełni wykorzystać potencjał danych, autorzy raportu postulują stworzenie centralnej, publicznej infrastruktury danych ESG. Zdemokratyzowałaby ona dostęp do informacji i przyspieszyła zmiany w całej gospodarce.
