by Zwiększenie udziału OZE w UE może obniżyć koszty energii, poprawić niezależność energetyczną i przyspieszyć transformację przemysłu. Kluczowa jest szybsza elektryfikacja – podkreśla Europejska Agencja Środowiska (EEA)
Według raportu EEA, Unia Europejska wykazała już zdolność do odejścia od paliw kopalnych, a emisje CO2 w sektorze energii elektrycznej znacznie spadły w ostatnich dziesięcioleciach. Jednakże, postępy w dekarbonizacji ogrzewania i transportu, gdzie dominuje zużycie gazu oraz ropy, są wolniejsze.
W 2022 r. wyższe ceny gazu podwoiły rachunki UE za import energii, zwiększając je do 4 proc. PKB. Inwestycje w krajową produkcję OZE pozwoliłyby zastąpić niestabilny import paliw kopalnych tańszymi i czystszymi źródłami energii.
Nie chodzi tu tylko o osiągnięcie celów klimatycznych. OZE i elektryfikacja stanowią szansę na zmniejszenie zależności od importowanych paliw kopalnych. W perspektywie średnioterminowej spowodowałoby to obniżenie hurtowych cen energii elektrycznej. Dla Europy oznaczałoby to wzmocnienie odporności i strategicznej autonomii w coraz bardziej niepewnym położeniu geopolitycznym.
Oszczędności w wytwarzaniu energii elektrycznej
Analiza przyszłościowa europejskiej sieci energetycznej wskazuje, że zmienne koszty wytwarzania energii elektrycznej w UE mogą spaść nawet o 57 proc. względem 2023 r. Warunek stanowią osiągnięte cele na 2030 r. dot. OZE i efektywności energetycznej.
W dłuższej perspektywie oznacza to niższe ceny dla konsumentów, choć krótkoterminowo oszczędności mogą być częściowo zrównoważone przez inwestycje w elastyczną sieć i krajowe wydatki. Raport podkreśla, że OZE i elektryfikacja to klucz do większej niezależności energetycznej Europy i stabilnych cen, ograniczając wpływ importowanego gazu.
Potrzeba ukierunkowanego podejścia sektorowego
Elektryfikacja ogrzewania domowego i przemysłu – oparta na pompach ciepła i renowacji budynków, będzie kluczowa dla odejścia od paliw kopalnych już w krótkim czasie. Przewidywalność systemu ETS zachęci do dalszej redukcji emisji. W transporcie elektryfikacja, wraz z rozwojem infrastruktury dla pieszych, rowerów i komunikacji zbiorowej, pomoże ograniczyć emisje i przyniesie oszczędności.
Sprawozdanie zachęca również państwa członkowskie do koordynacji działań politycznych i technologicznych. Będzie to wymagało ujednolicenia sygnałów podatkowych i cenowych w całym systemie energetycznym. Tym samym, znaczące będzie wycofanie dotacji do paliw kopalnych, które w latach 2022–2023 osiągnęły rekordowy poziom.
Odwrócenie tendencji stagnacji w zakresie elektryfikacji do 2030 r. wymaga wyraźniejszych sygnałów ekonomicznych z całego systemu energetycznego. Kierowanie decyzjami konsumentów prywatnych w zakresie budynków i transportu będzie prawdopodobnie wymagało bardziej kompleksowych pakietów politycznych, oprócz sygnałów cenowych.
Priorytety dla transformacji
Raport EEA wyznacza trzy priorytety dla transformacji. Oto one:
- Odblokowanie kapitału na OZE.
Do 2030 r. moc z OZE powinna stanowić 77 proc. całkowitej zainstalowanej mocy w UE (obecnie ponad 50 proc). Potrzebne są sprzyjające ramy fiskalne i regulacyjne, by przyciągnąć inwestycje. - Podwojenie elastyczności systemu.
Konieczny jest szybki rozwój inteligentnych sieci, magazynowania energii i usług zarządzania popytem, aby utrzymać równowagę w systemie energetycznym. - Wzmocnienie koordynacji na poziomie UE.
Współpraca transgraniczna w zakresie infrastruktury i planowania jest niezbędna do wyrównania różnic regionalnych i zwiększenia odporności systemu energetycznego.
