by CCS – Carbon Capture and Storage, czyli „wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla”. To technologia, której celem jest zapobieganie emisjom CO₂ do atmosfery poprzez wychwytywanie, transport i trwałe magazynowanie tego gazu – głównie z dużych źródeł przemysłowych (elektrownie, huty, cementownie, rafinerie itp.).
Jak działa CCS krok po kroku
- Wychwytywanie (Carbon Capture)
CO₂ jest oddzielane od innych gazów w procesach spalania lub produkcji przemysłowej.
Stosuje się trzy główne metody:
- Post-combustion – wychwyt po spaleniu (np. z kominów elektrowni);
- Pre-combustion – usuwanie CO₂ przed spaleniem paliwa (np. w produkcji wodoru);
- Oxy-fuel – spalanie paliwa w czystym tlenie, co ułatwia uzyskanie strumienia czystego CO₂.
2. Transport (Transport)
Wychwycony CO₂ jest sprężany i transportowany (zwykle rurociągami lub statkami) do miejsca składowania.
3. Składowanie (Storage)
CO₂ trafia do głębokich struktur geologicznych, np. wyeksploatowanych złóż gazu ziemnego, ropy naftowej albo do głębokich warstw solankowych (na głębokości 1–3 km pod ziemią lub dnem morskim). Tam zostaje trwale uwięziony.
Gdzie stosuje się CCS
- Przemysł cementowy – emisje procesowe trudno wyeliminować inaczej niż przez wychwyt CO₂.
- Produkcja stali – w hutnictwie opartym na węglu i koksie.
- Energetyka – elektrownie gazowe i węglowe mogą być modernizowane z CCS, by ograniczyć emisje.
- Rafinerie i chemia – przy reformingu metanu (produkcja wodoru).
Dlaczego to ważne?
CCS nie jest zamiennikiem odnawialnych źródeł energii, ale:
- umożliwia redukcję emisji z sektorów, których nie da się łatwo zdekarbonizować,
- może pomóc w osiągnięciu neutralności klimatycznej (net zero),
- wspiera rozwój technologii CCU (Carbon Capture and Utilization) – czyli ponownego wykorzystania CO₂ (np. w paliwach syntetycznych).
Kontrowersje i wyzwania
- Wysokie koszty inwestycji i eksploatacji.
- Ryzyko wycieku CO₂ ze składowisk (jest bardzo niskie, jeśli odpowiednio monitorowane).
- Obawy ekologów, że CCS może „usprawiedliwiać” dalsze spalanie paliw kopalnych, zamiast przyspieszać odejście od nich.
Przykłady na świecie
- Norwegia – projekt Northern Lights, wspólny system magazynowania CO₂ dla całej Europy Północnej (pod Morzem Północnym).
- Holandia – projekt Porthos dla przemysłu w Rotterdamie.
- USA – Petra Nova (elektrownia w Teksasie) i Illinois Industrial CCS.
- Wielka Brytania – planowane huby East Coast Cluster i HyNet.
